Civil Service Exam (Professional) Filipino — Pagbuo ng TalataStudy Notes

Ang talata ay isang pangkat ng magkakaugnay na pangungusap na nagpapaliwanag o nagpapaunlad ng iisang pangunahing ideya o paksang-diwa. Hindi ito basta-basta pagtitipon ng mga pangungusap - dapat may malinaw na ugnayan at daloy ang bawat bahagi. Ang mahusay na talata ay may tatlong mahahalagang katangian: kaisahan (unity), kaugnayan (coherence), at diin (emphasis). Ang kaisahan ay nangangahulugang lahat ng pangungusap ay tumutukoy sa iisang paksa lamang. Ang kaugnayan naman ay ang maayos na pagkakadugtong ng mga ideya mula simula hanggang wakas. Ang diin ay ang pagbibigay-tuon sa pinakamahalagang mensahe ng talata.

Ang isang kumpletong talata ay binubuo ng tatlong pangunahing bahagi. Una, ang panimulang pangungusap o topic sentence na nagpapakilala ng paksa at nagtatakda ng direksyon ng buong talata. Pangalawa, ang mga nagpapaunlad na pangungusap na nagbibigay ng detalye, halimbawa, patunay, o karagdagang impormasyon upang palakasin ang pangunahing ideya. Pangatlo, ang pangwakas na pangungusap na nagbubuod, nagbibigay-diin, o nagtatapos sa pangunahing punto ng talata. Ang bawat bahaging ito ay may kanya-kanyang papel at hindi dapat basta-basta alisin o palitan ang pagkakaayos.

Mayroong apat na pangunahing uri ng talata ayon sa layunin nito. Ang paglalarawan (descriptive) ay naglalayong magbigay ng malinaw na larawan ng isang bagay, lugar, tao, o pangyayari sa pamamagitan ng mga detalyadong paglalarawan. Ang pagsasalaysay (narrative) naman ay nag-uulat ng mga pangyayari ayon sa pagkakasunod-sunod ng oras. Ang paglalahad (expository) ay nagpapaliwanag ng mga ideya, konsepto, o impormasyon nang malinaw at sistematiko. Ang pangangatwiran (argumentative) ay naglalayong makumbinsi o magpatunay ng isang paninindigan gamit ang mga ebidensya at lohikal na dahilan.

Sa mga pagsusulit tulad ng CSE, madalas na binibigyan ka ng mga pangungusap na hindi nakaayos nang maayos at kailangan mong ayusin upang makabuo ng malinaw na talata. Ang unang hakbang ay hanapin ang paksang pangungusap - ito ang pangungusap na nagtatakda ng pangunahing ideya at kadalasan ay hindi nagsisimula sa mga transition words. Pangalawang hakbang ay tukuyin ang mga signal words o transition words tulad ng 'una,' 'pangalawa,' 'bukod dito,' 'samakatuwid' na magbibigay ng direksyon sa tamang pagkakasunod. Pangatlong hakbang ay pansinin ang mga panghalip o pag-uulit ng mga salita na tumutukoy sa mga nabanggit na sa nakaraang pangungusap. Pang-apat na hakbang ay basahin ang buong talata upang tiyaking may malinaw na daloy mula simula hanggang wakas.

Ang mga signal words o transition markers ay mga salita o pariralang nagsisilbing tulay sa pagitan ng mga pangungusap at talata. Ang mga ito ay nagbibigay ng direksyon sa mambabasa tungkol sa ugnayan ng mga ideya. Sa pagdaragdag ng impormasyon, ginagamit natin ang mga salitang tulad ng 'bukod dito,' 'gayundin,' 'karagdagan pa,' 'dagdag pa.' Sa paghahambing, ginagamit ang 'katulad,' 'tulad ng,' 'kahawig,' 'sa katunayan.' Sa pagsalungat, ginagamit ang 'ngunit,' 'subalit,' 'gayumpaman,' 'sa kabila nito.' Sa pagpapakita ng dahilan at bunga, ginagamit ang 'sapagkat,' 'dahil sa,' 'bunga nito,' 'samakatuwid,' 'kaya nga.' Sa pagsusunod-sunod, ginagamit ang 'una,' 'pangalawa,' 'susunod,' 'pagkatapos,' 'sa huli.' Sa pagbubuod, ginagamit ang 'sa kabuuan,' 'sa pangkalahatan,' 'sa madaling salita,' 'panghuli.'

Maraming mag-aaral ang nagkakamal sa pagbuo ng talata dahil sa mga karaniwang kamalian. Una, ang walang kaisahan - may mga pangungusap na lumalayo sa pangunahing paksa. Pangalawa, ang walang malinaw na daloy - kulang sa mga transition words na magdudugtong sa mga ideya. Pangatlo, ang pag-uulit ng mga salita na nagdudulot ng redundancy. Pang-apat, ang talata na masyadong maikli o masyadong mahaba na hindi angkop sa konteksto. Sa mga pagsusulit, mayroong mga diskarte na dapat sundin: una, basahin muna lahat ang mga pangungusap bago pumili ng sagot; pangalawa, hanapin ang pangungusap na malayang maintindihan kahit walang iba - ito ang malamang na simula; pangatlo, pansinin ang mga panghalip na tumutukoy sa nakaraang pangungusap; pang-apat, tiyaking sa tamang pagkakasunod ay maintindihan mo ang buong talata sa iisang pagbabasa.